Google diabetesgr: ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ |ΔΙΑΒΗΤΗΣ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Από το Blogger.
Latest Post
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Tips για τη καλύτερη λειτουργία των νεφρών

Written By Alexandros Moumtzis on Δευτέρα, 31 Μαρτίου 2014 | 7:41 μ.μ.

Ο πρωταρχικός στόχος της θεραπείας ενός ατόμου με Διαβήτη η διατήρηση των επίπεδων της γλυκόζης του αίματος όσο το δυνατόν σε πιο φυσιολογικά επίπεδα χωρίς να αυξηθούν ταυτόχρονα οι πιθανότητες υποκείμενης υπογλυκαιμίας.

Ο συχνός αυτοέλεγχος (μέτρηση της τιμής του σακχάρου) σκοπό έχει να μας πληροφορήσει για τον τροπή που το σάκχαρο μας μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της ημέρας ,να εντοπίσει τις χρονικές στιγμές που παρατηρούνται αποκλίσεις ,ενώ ταυτόχρονα να αναγνωρίσει τα πιθανά αίτια που δημιουργούν την απόκλιση .   
Ελέγχοντας το σάκχαρο μου μπορώ να λάβω πληροφορίες για τον τρόπο που η τροφή επιδρά σε αυτό .Το είδος της τροφής αλλά και η ποσότητα της κατά κύριο λόγο ,οι υδατάνθρακες που περιέχει. Η φαρμακευτική αγωγή στη συνέχεια μπορεί να τροποποιηθεί έτσι ώστε να κάλυπτει τις διατροφικές μας ανάγκες .Τα άτομα με Διαβήτη θα πρέπει να γνωρίζουν ότι και άλλοι παράγοντες όπως η άσκηση ,η κατανάλωση αλκοόλ , το άγχος καθώς και η συνολική εικόνα της υγείας τους ,φάρμακα που λαμβάνουν , συμμετέχουν και ουσιαστικά καθορίζουν τη τιμή της γλυκόζης του αίματος τους.
Οι πολυέξοδες και κοπιαστικές  αυτές μετρήσεις σκοπό έχουν σε αρχικό επίπεδο τη συγκέντρωση πληροφοριών , έτσι ώστε θα λέγαμε να μπει κάποιο πρόγραμμα στη ζωή του ατόμου με διαβήτη που θα οδηγήσει στο επιθυμητό αποτέλεσμα ,τον λεγόμενο στόχο   της γλυκοζιλιωμένης αιμοσφαιρίνης .
Ο κακός γλυκαιμικός έλεγχος αυξάνει τις πιθανότητες παρενεργειών του Διαβήτη όπως η Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια .
Αποτελέσματα ερευνών όπως οι Diabetes Control and Complications Trial (DCCT) αλλά και η U.K Prospective Diabetes Study (UKPDS), κατέληξαν στο ομόφωνο αποτέλεσμα ότι η μείωση της γλυκόζης του αίματος επιδρά θετική σε πρώιμα στάδιο νεφρικές ανεπάρκειας περιορίζοντας τις επιπλοκές της και την εξέλιξη της . 
Οι εξετάσεις που αφορούν την υγεία των νεφρών θα πρέπει να γίνονται τουλάχιστον μια φορά ετησίως σκοπός τους είναι είτε να ανιχνεύσουν την κατάσταση της   μικροαλβουμινουρίας) είτε  της πρωτεινοουρίας όταν πλέον η τιμώ της αλβουμίνης ξεπερνά τα 300 mg/day.
Δεδομένου ότι η τιμή της αλβουμίνης –λευκωματίνης παρουσιάζει μεταβλητότητα απαιτούνται κάποιες επαναλαμβανόμενες εξέτασης σε μικρό χρονικό διάσημα των έξι μηνών ,ώστε να θωρηθεί ότι πράγματι αντιμετωπίζουμε την κατάσταση της μικροαλβουμινουρίας.
Στο στάδιο της μικροαλβουμινουρίας η διηθητική ικανότητα των νεφρών παραμένει φυσιολογική και ο σκοπός μας είναι να μην παρουσιαστεί κάποια μετεξέλιξη σε  στάδιο νεφρικής ανεπάρκειας. Σε περιπτώση που παρουσιάζετε θετικό  το τεστ αλβουμίνης ,αυτό θα πρέπει να συνδυαστεί  και με μέτρηση της κρεατινής του αίματος   .
Η μικροαλβουμινουρία παρουσιάζετε γρηγορότερα σε άτομα με Διαβήτη τύπου 1 ΣΔτ1 σε σχέση με άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 ΣΔτ2 οπού συνήθως καθυστερεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ως και 25 χρόνια μετά την έναρξη του Διαβήτη.
Τα ατομα με Διαβήτη ταυτόχρονα παρουσιάζουν αυξημένη αρτηριακή πίεση που επιβαρύνει τόσο τους νεφρούς αλλά και τα μάτια. Ο έλεγχος (συχνή μέτρηση) και η διατήρηση της αρτηριακής πίεσης (φαρμακευτική αγωγή-διατροφή) σε τιμές μικρότερες των 130/85 mg Hg συμβάλουν στην υγεία των νεφρών  .
Την τριπλέτα των παθολογικών καταστάσεων συμπληρώνει η αυξημένη χοληστερόλη και ειδικότερα ο παθολογικός συνδυασμός υψηλής LDL χοληστερόλης και χαμηλής HDL.
Εάν ήδη έχει παρουσιαστεί κάποιο πρόβλημα με τη λειτουργία των νεφρών σας θα πρέπει να απευθυνθείτε σε κάποιο διαιτολόγο . Οι βλάβες στους νεφρούς δυστυχώς δεν είναι αναστρέψιμες , η θεραπεία στηρίζεται τόσο στη φαρμακευτική αγωγή αλλά και στη διατροφή, στον έλεγχο του σακχάρου και της αρτηριακής πίεσης . 

Αλέξανδρος Μουμτζής
Ενδοκρινολόγος -Ειδικός Εφαρμογών Διαιτητικής

Στεροειδή και Διαβήτης

Written By Alexandros Moumtzis on Πέμπτη, 23 Ιανουαρίου 2014 | 9:10 μ.μ.

Η παράγωγη στεροειδών φαρμάκων στηρίχτηκε στο γεγονός ότι το ανθρώπινο σώμα είναι ικανό να παράγει μια μεγάλη γκάμα στεροειδών ορμονών .Μια κατηγορία στεροειδών φαρμάκων αποτελούν τα γλυκοκορτικοειδή ,τα οποία παρουσιάζουν αντιφλεγμονώδης ιδιότητες .



Μπορούν να χρησιμοποιούν σε ένα ευρύ φάσμα φλεγμονών –καταστάσεων όπως το άσθμα και οι αλλεργία μέχρι και σε χρόνιες παθήσεις όπως η χρόνια βρογχίτιδα και η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
Ακόμη και η βραχυπρόθεσμη χορήγηση στεροειδών είναι ικανή να επηρεάσει το σάκχαρο του ατόμου με διαβήτη. H δοσολογία, η ισχύς του ίδιου του στεροειδούς , και η
υποκείμενη κατάσταση για την οποία δίνονται, είναι παράγοντες που καθορίζουν την άνοδο της γλυκόζης του αίματος που μπορεί να κυμανθεί από μέτριο μέχρι και μεγάλο βαθμό. Τα γλυκοκορτικοειδή επιδρούν κυρίως στον μεταβολισμό των υδατανθράκων και των πρωτεϊνών. Προκαλούν γλυκονεογένεση στο συκώτι (δηλαδή, βιοσύνθεση γλυκόζης από υδατάνθρακες πηγές –κυρίως αμινοξέα ), που έχει σαν  αποτέλεσμα την αύξηση της γλυκόζης του αίματος, μία κατάσταση που είναι γνωστή και ως στεροειδής διαβήτης. Ταυτόχρονα αυξάνουν την ινσουλινοαντίσταση. Σε ορισμένα άτομα η χορήγηση στεροειδών μπορεί να αποκαλύψει την προδιάθεση που έχουν για διαβήτη. Η αύξηση της τιμής του σακχάρου συνήθως εμφανίζεται ταυτόχρονα με την έναρξη της χορήγησης του φάρμακου και θα διαρκέσει και μερικές μέρες μετά τη διακοπή του. Σε περιπτώσεις που το στεροειδές δίνεται ενέσιμα πχ: σε μια άρθρωση γόνατο οι υψηλές τιμές σακχάρου μπορεί να παραμείνουν υψηλές  ακόμη και εβδομάδες (συνήθως 3-10 ημερες) μετά τη διακοπή του φάρμακου ,αλλά δεν είναι τόσο υψηλές . Στη περίπτωση που αυτά χορηγούνται ως χάπια  μπορεί η απόκλιση να είναι εντονότερη αλλά η τιμή του σακχάρου επανέρχεται στη συνηθισμένη   εντός 48 ωρών από τη διακοπή τους.
Φυσικά υψηλές τιμές σακχάρου αυξάνουν τις πιθανότητες ουρολοίμωξης ,καταπονούν τους νεφρούς αυξάνουν τη πιθανότητα για διαβητικής κετοόξεωσης σε άτομα με ΣΔτ1 και ΥΥΚ (Υπεργλυκαιμική Υπεροσμωτική Κατάσταση) στα άτομα με ΣΔτ2.
Εάν πάσχετε από διαβήτη τύπου 2 και τον διαχειρίζεστε με αντιδιαβητικά δισκία ή με αλλαγή του τρόπου ζωής (διατροφή- άσκηση) και απαιτείται να λάβετε μεγάλη δόση στεροειδών , ίσως χρειαστεί για αυτό το χρονικό διάστημα να στραφείτε στη χρήση ινσουλίνης, μιας που τα αντιδιαβητικά δισκία δεν είναι τόσο ικανά να ελέγξουν το σάκχαρο σας, φυσικά στη περίπτωση που αυτό παρουσιάσει μεγάλη απόκλιση σε σχέση με πριν και καταστεί μη ελέγξιμο .
Φυσικά σημαντικό ρόλο παίζει και η χρονική διάρκεια λήψης των στεροειδών , η λήψη τους για ορισμένες μέρες μπορεί μεν να προκαλέσει την άνοδο του σακχάρου στο διάστημα αυτό,  αλλά δεν θα προκαλέσει σημαντικές αλλαγές στην τιμή της γλυκοζυλιώμενης αιμοσφαιρίνης.
·         Στο χρονικό διάστημα που κάνετε λήψη στεροειδών ο καθημερινός έλεγχος του σακχάρου σας θα πρέπει να εντατικοποιηθεί.
·         Ενημερώστε το γιατρό  σας αν το σάκχαρο σας  παρουσιάζει σημαντική άνοδο.
·          Αυξήστε τη καθημερινή φυσική σας δραστηριότητα κυρίως σε άτομα με ΣΔτ2.
Εάν τα Στεροειδή λαμβάνονται το πρωί συχνά έχουν την τάση να αυξήσουν το σάκχαρο  το απόγευμα και το βράδυ, αλλά το πρωί το σάκχαρο σας θα κυμαίνεται στο ίδιο μοτίβο . Ένα ήδη βρίσκεστε σε αγωγή με ινσουλίνη ,θα είστε αναγκασμένοι να αυξήσετε τη δόση ,έτσι αυτή να αντιπαλέψει τη δράση του στεροειδούς που λαμβάνετε.  Μη σταματήσετε να παίρνετε τα στεροειδή απότομα. Η δόση τους μπορεί να μειωθεί αργά σταδιακά.

Αλεξανδρός Μουμτζής 

Φταίει ο μετρητής μου ;

Written By Alexandros Moumtzis on Σάββατο, 23 Μαρτίου 2013 | 5:57 μ.μ.


Ένα συχνό φαινόμενο αποτελεί η ασυμφωνία  ανάμεσα στις ατομικές καθημερινές μετρήσεις ενός ατόμου με διαβήτη και στα εργαστηριακά αποτελέσματα ενός μικροβιολογικού εργαστηριού .

Πριν λοιπόν καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι είναι καιρός να πάω σε άλλο μικροβιολόγο ας έχουμε στο μυαλό μας τα εξής.

Οι περισσότεροι μετρητές σακχάρου μέσα στη συσκευασία τους θα πρέπει να περιέχουν ένα μικρό μπουκαλάκι που περιέχει ένα διάλυμα που χρησιμοποιείται για να καλυμπράρουμε το μετρητή μας.

Χρησιμοποιώντας μια σταγόνα από αυτό το διάλυμα σε μια από τις ταινίες που έχουμε  η ένδειξη που θα πρέπει να δείξει ο μετρητής μας θα πρέπει να κυμαίνεται μεταξύ του 95 και 105 mg / dL (5.3 με 5.8 mmol / L), .

 Έαν η μέτρηση εμφανίζει αντιφατικά αποτελέσματα  πχ: τιμή μικρότερη του   95 mg / dL ή και μεγαλύτερη του105 mg / dL τότε δυστυχώς ο μετρητής σας δεν είναι ακριβής.  Βέβαια έχω διαπιστώσει μετρητές σακχάρου στην Ελλάδα  που δεν συνοδεύονται από το συγκεκριμένο διάλυμα !

Φυσικά όχι μόνο ο μετρητής αλλά και οι ταινίες που χρησιμοποιούμε θα πρέπει να είναι και συμβατές ,κατάλληλες και να μην  έχουν λήξει .  

Ένας άλλος τρόπος για να ελέγξετε μετρητή σας, είναι να τον  πάρετε  μαζί σας, όταν
πάτε στο  μικροβιολογικό εργαστήριο για εξέταση αίματος.

Η μέτρηση που θα λάβετε θα πρέπει να έχει μικρή μόνο απόκλιση από την εργαστηριακή μέθοδο, αλλά μην περιμένετε να συμπίπτει απόλυτα με αυτή. Το μηχάνημα στο εργαστήριο μπορεί να χρησιμοποιήσει μια
διαφορετική μέθοδο δοκιμής.

Στο  μικροβιολογικό εργαστήριο πραγματοποιείτε διαχωρισμός  των ερυθρών αιμοσφαιρίων του αίματος, από το πλάσμα, ενώ ο μετρητής σας, μπορεί να μετρά τη ποσότητα της γλυκόζης στο ολικό αίμα . Παρόλα αυτά τα δυο αποτελέσματα δεν θα πρέπει να διαφέρουν περισσότερο του 10 %  .

 Δηλαδή  , αν ο μετρητής σας έδωσε ένα αποτέλεσμα των 200 mg / dL (11,1mmol / L), τότε το αποτέλεσμα από το εργαστήριο θα πρέπει να κυμαίνεται  μεταξύ180-220 mg / dL (10 - 12,2 mmol / L).

Φυσικά ένα λανθασμένο αποτέλεσμα μέτρησης, δεν είναι οφείλεται αποκλειστικά και μόνο σε κακό καλιμπράρισμα του μετρητή σας. Οι ταινίες όπως θα προανέφερα θα πρέπει να είναι συμβατές και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται περισσότερο από μια φορά ,να μην έχουν λήξει .

Παράγοντες όπως η θερμοκρασία αλλά και το  υψόμετρο  είναι ικανοί να μεταβάλουν το αποτέλεσμα μιας μέτρησης ,αλλά και η ποσότητα του αίματος που χρησιμοποιούμε κατά τη διάρκεια της μέτρησης.

Χρήση  φαρμάκων  ή και βιταμινών όπως acetaminophen παρακεταμόλη , L-dopa  , tolazamide, and ascorbic acid βιταμίνη –c είναι ικανά να μεταβάλουν σε μικρό βαθμό τη τιμή της μέτρησης. Τα φάρμακα αυτά αλληλεπιδρούν με τα ενζυμα που περιέχονται στις ταινίες

Παθολογικές καταστάσεις όπως η αναιμία αλλά και απότομες μεταβολές του αιματοκρίτη, καθώς  και η αφυδάτωση μπορούν να προκαλέσουν εσφαλμένη μέτρηση.

Μουμτζής Αλέξανδρος

Ενδοκρινολόγος –Ειδικός εφαρμογών διαιτητικής

Πάω διακοπές με το Διαβήτη μου

Written By Alexandros Moumtzis on Πέμπτη, 19 Ιουλίου 2012 | 10:15 μ.μ.


Το γεγονός ότι πάσχετε από διαβήτη σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να σας αποτρέψει από το δικαίωμα και την διασκέδαση των διακοπών .

Πριν καλά ξεκινήσετε τις διακοπές σας πάρτε μαζί σας επιπλέον ποσότητα ινσουλίνης ,σύριγγες και στύλο.  Έχοντας φτάσει πλέον στο σημείο του προορισμού, μην ξεχάσετε να αλλάξετε το ρολόι σας, είτε το ρολόι της αντλίας ,συμφώνα με την ώρα της χώρας προορισμού .

 Στα άτομα που κάνουν χρήση αντλίας , καλό θα ήταν να αυξήσουν ελαφρά τη χορήγηση  βασικής ινσουλίνης μιας που πιθανόν να δημιουργηθεί πρόβλημα  με το χρονισμό των γευμάτων   ή και οποιοσδήποτε άλλο απρόοπτο που θα σας βγάλει από το συνηθισμένο πρόγραμμα σας.

Εάν κατά τη διάρκεια του ταξιδίου έχετε την δυνατότητα να καταναλώσετε κάποιο γεύμα ,μην παραλείψετε τις μετρήσεις και προβείτε στις απαιτούμενες αλλαγές ,όσο αναφορά τη χορήγηση της γευματικής ινσουλίνης.

 Μην ντραπείτε να κάνετε μέτρηση σε κάποιο μέσο μεταφοράς, δεν είστε ούτε junkie ούτε τρομοκράτης της Αλ Κάιντα.

Μην ξεχάσετε να έχετε μαζί σας κάποια ποσότητα τροφής που θα χρησιμεύει ως σνακ γιατί πάντα είναι πιθανόν να συμβούν καθυστερήσεις. Πέρα από τη τροφή θα ρέπει να έχετε προμηθευτεί και γρήγορα απορροφήσημους υδατάνθρακες , δισκία γλυκόζης για αποτροπή πιθανής υπογλυκαιμίας .

Φυσικά καλό θα  ήταν να έχετε μαζί σας κάποιο πιστοποιητικό που θα δηλώνει την ασθένεια, σας είτε το γεγονός ότι κάνετε χρήση αντλίας ινσουλίνης για χώρες τις Ευρωπαϊκής ένωσης  υπάρχει η λεγόμενη European Health Insurance Card .

Μια έξυπνη λύση θα ήταν να έχετε γραμμένο σε ένα χαρτάκι τη φράση<< έχω διαβήτη ,γραμμένη στη γλώσσα του τόπου που πρόκειται να ταξιδεύετε .

Συνήθως οι αντλίες δεν ανιχνεύονται από τους ανιχνευτές μετάλλων ούτε καταστρέφονται από αυτούς . Οι ακτίνες Χ με τις οποίες οι αποσκευές ελέγχονται δεν προκαλούν κάποια αλλοίωση στην ινσουλίνη . Καλό θα όταν να μεταφέρετε διπλασία ποσότητα ινσουλίνης ,από τη συνήθη ποσότητα που καταναλώνεται . Η ποσότητα ινσουλίνης θα πρέπει να μεταφέρετε από εσάς σε χειραποσκευή και να μην μπαίνει σε κάποια βαλίτσα που θα καταλήξει μαζί με τις αποσκευές ,γιατί στο χώρο αυτό επικρατούν χαμηλές θερμοκρασίες < 4 0ο C αν ταξιδεύετε με το αεροπλάνο ,είτε υψηλές αν ταξιδεύετε με λεωφορείο .

Έτσι καλό θα ήταν να έχετε ενημερώσει κάποιο αξιωματικό ή αεροσυνοδό  ότι το πολύτιμο  βαλιτσάκι δεν μεταφέρει απόρρητα  κρατικά μυστικά  αλλά ινσουλίνη.

Όχι μόνο το κρύο αλλά και η ζέστη μπορεί να καταστρέψει την ινσουλίνη . Η ινσουλίνη η οποία έχει εκτεθεί σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να γίνει νεφελώδης , είτε να αποκτήσει ένα ελαφρύ  καφετί χρώμα. Οποιαδήποτε αλλαγή στη σύσταση αλλά και στο χρωματισμό της ινσουλίνης αποτελεί σημάδι αλλοίωσης.

Όχι μόνο η ινσουλίνη ,αλλά και ορισμένες ταινίες μέτρησης είναι ικανές να επηρεαστούν από ακραίες θερμοκρασίες, με αποτέλεσμα πλασματικές, εσφαλμένες μετρήσεις  ύστερα από έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες. Γνωρίζετε ότι ιδανική θερμοκρασία για μετρητές και ταινίες είναι από 18 ώς 30ο C.

 Ένα ιδιαίτερα θερμό περιβάλλων μπορεί να δημιουργήσει υψηλές τιμές ή και το αντίστροφο. Ορισμένοι όμως μετρητές μπορούν να μας προειδοποιήσουν ότι βρισκόμαστε σε ακραίες θερμοκρασίες μέτρησης . 

Εκτός όμως από τη διατήρηση της ινσουλίνης  απέναντι σε ακραίες θερμοκρασίες θα πρέπει να έχουμε υπ όψη ότι στη περίπτωση, που το σώμα μας έχει εκτεθεί σε υψηλή θερμοκρασία για μεγάλο χρονικό διάστημα ,όπως στη περίπτωση που κάνουμε ηλιοθεραπεία , είτε απολαμβάνουμε το θερμό τζακούζι ή  τη σάουνα, τα γεγονότα αυτά θα έχουν αποτέλεσμα την αύξηση της ταχύτητας απορρόφησης της ινσουλίνης ,ακόμα και το μασάζ ή και το τρίψιμο της περιοχής χορήγησης της ινσουλίνης, είναι πιθανόν να αυξήσουν τη ταχύτητα απορρόφησης της.

Ο λόγος που συνιστούμε  να έχουμε εφοδιαστεί εκ των προτέρων με διπλασία ή και τριπλάσια ποσότητα ινσουλίνης ,είναι γιατί παρατηρείται το φαινόμενο η ινσουλίνη που χρησιμοποιείται να έχει διαφορετική ονομασία σε κάποια άλλη χώρα, είτε να παρέχετε σε διαφορετική συγκέντρωση μονάδων. 

Σε ορισμένες χώρες μπορεί η ινσουλίνη να παρέχετε σε 100 U/ml είτε σε 40U/ml, όμως η ινσουλίνη των 40 U/ml στα πρώτα 30 -40 λεπτά μπορεί να έχει  επιπλέον + 20 % δραστικότητα από αυτή των 100 U/ml.

Πέραν όμως από τα διαφορετικά ονόματα και συγκεντρώσεις δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι διάφορα κράτη, έχουν επιλέξει διαφορετικά μετρικά συστήματα  πχ: mg/dl ή mmol/l.

Έχετε στο μυαλό σας ότι 1mmol/l=18mg/dl και 100mg/dl= 5,6 mmol/l .

Το γεγονός ότι πάσχετε από διαβήτη δεν θα πρέπει να σας αποτρέψει από τους απαιτούμενους  εμβολιασμούς που προαπαιτούνται για να ταξιδέψετε σε κάποια χώρα.

Προβείτε στη πραγματοποίηση τους μια με 2 εβδομάδες ,πριν ταξιδέψετε γιατί όπως ήδη ξέρετε οι εμβολιασμοί μπορεί, να προκαλέσουν παροδική αδιαθεσία ,είτε πυρετό καταστάσεις που  προκαλούν εκτροπές στη  γλυκόζη του αίματος σας.

Μην ξεχνάτε να πάρετε μαζί σας αντιβιοτικά  ,αν και ορισμένοι γιατροί μπορεί να σας συμβουλέψουν σε μια προαιρετική χρήση αντιβιοτικών πριν την έναρξη του ταξιδίου. 

Στο χώρο προορισμού θα πρέπει να δώσετε μεγάλη βαρύτητα στο είδος κατανάλωσης τροφής  και να αποφύγετε, είτε καντίνες είτε πλανόδιους πωλητές καθώς και τρόφιμα που είναι ευάλωτα σε υψηλές θερμοκρασίες και μπορεί να έχουν αλλοιωθεί ,όπως  παγωτά ,μαγιονέζα . Η προτιμότερη λύση είναι η κατανάλωση τροφής σε εστιατόρια  οπού παρέχεται ας ελπίσουμε φρεσκομαγειρεμένο φαγητό και διασφαλίζεται η ασφάλεια του τροφίμου. Θαλασσινά ,σαλάτες ,φρούτα καθώς και όχι καλά μαγειρεμένο κοτόπουλο αποτελούν πιθανές πήγες γαστρεντερίτιδας.

Προβαίνουμε στη κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού αλλά και οποιοδήποτε αναψυκτικού που είναι σφραγισμένο. Θα πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στη αποφυγή της αφυδάτωσης, που στα διαβητικά άτομα  προκαλεί μείωση της απορρόφησης της ινσουλίνης , αλλά όταν πλέον  έχουμε ενυδατωθεί η αποκατάσταση της ποσότητας νερού του οργανισμού προκαλεί και ταχύτατη αύξηση της απορρόφησης της ινσουλίνης γεγονός που μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία ,ιδιαίτερα σε άτομα που κάνουν χρήση αντλίας. 

Μια παρατεταμένη υπογλυκαιμία συνήθως συνοδεύεται με αυξημένη διούρηση , αν λοιπόν η υπεργλυκαιμία συνδυαστεί και με υψηλές θερμοκρασίες  που προκαλούν εφίδρωση και αφυδάτωση  σε συνδυασμό με αυξημένη δραστηριότητα  και πιθανώς κατανάλωση αλκοόλ αυξάνουν  δραματικά τις πιθανότητες υπογλυκαιμίας.   Μεγάλη προσοχή στις παράλιες πότε ξυπόλυτοι ! , αποφεύγουμε έντομα ,ελέγχουμε για τσούχτρες και γενικότερα δεν είναι ανάγκη να ξυπνήσει ο Ιντιάνα Τζοούνς μέσα μας .  

Πριν ταξιδέψετε πληροφορηθείτε για τις συνθήκες παροχής υγειονομικών υπηρεσιών στη χώρο προορισμού . Για τους ομιλούντες την αγγλικήν ,επισκεφτείτε την ακόλουθη ιστοσελίδα  http://www.iamat.org/index.cfm

Εάν πρόκειται να προβείτε σε ένα διηπειρωτικό ταξίδι, θα πρέπει να ξέρετε ότι έχουμε μεγάλες  αλλαγές στη ώρα . Εάν ταξιδέψετε δυτικά τότε η διάρκεια της ημέρας θα είναι, μεγαλύτερη, ενώ ταξιδεύοντας ανατολικά  μικραίνει,  το γεγονός αυτό επηρεάζει και τη συνολική ποσότητα ινσουλίνης που χρησιμοποιείται.  Η αύξηση ή μείωση της συνολικής ημερήσιας ποσότητας ινσουλίνης μπορεί να διακυμανθεί κατά ± 2-4 % για κάθε ώρα διαφοράς από τη χώρα προορισμού.

 Σε άτομα με εντατικοποιημένη θεραπεία

Αύξηση της γευματικής ινσουλίνης σε περίπτωση που ταξιδεύουμε στα δυτικά διατηρήστε την ίδια δόση όσο αναφορά τη βασική και τη βραδινή δόση και από τη στιγμή που φτάσετε προσαρμόστε τις δόσεις στη ώρα της χώρας προορισμού, αυξήστε 1-2 μονάδες τη γευματική. . Πάντα κάντε έλεγχο του σακχάρου πριν από το κάθε γεύμα .    Εάν παίρνετε το πρωί τη βασική ινσουλίνη προσαρμόστε τη στη ώρα άφιξης. Εάν το ταξίδι διαρκεί πάρα πολλές ώρες και κατά τη διάρκεια της νύχτας είστε ικανοί να κοιμηθείτε, για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορείτε να μειώσετε λίγο, τη βραδινή δόση ινσουλίνης .

Το αντίστροφο αν ταξιδεύουμε προς τα ανατολικά 

Η χορήγηση ινσουλίνης, κατά τη διάρκεια της πτήσης (με στυλό) δεν είναι και τόσο εύκολη υπόθεση, μιας που εξαιτίας στη διάφορα πίεσης που επικρατεί στη καμπίνα επιβατών του αεροπλάνου , είναι δυνατόν φυσαλίδες  να εισροφησουν   στη πένα και θα πρέπει να τις απομακρύνεται .
Μετά από κάθε χρήση ινσουλίνης κάλο θα ήταν να αλλάζεται αμέσως μετά την ένεση τη βελόνα και κλείστε τη με το καπάκι .

καλες διακοπές λοιπον ! :)
Μουμτζής Αλέξανδρος
Ιατρός ενδοκρινολόγος ειδικός εφαρμογών διαιτητικής

Ξεχάσατε τη δόση ινσουλίνης ;

Written By Alexandros Moumtzis on Σάββατο, 23 Ιουνίου 2012 | 12:13 π.μ.


Σε  ορισμένες περιπτώσεις είναι πιθανόν είτε να ξεχάσουμε τη  δόση ινσουλίνης είτε για κάποιο λόγο, να μην μπορούμε να προβούμε στη χορήγηση της . Δεν είναι ανάγκη να πανικοβληθούμε , αρκεί να εξακολουθήσουμε τις παρακάτω οδηγίες.

Παράληψη ινσουλίνης σε διπλό σχήμα ενέσεων (intermediate + rapid ή short)

·         Σε περίπτωση που ξεχάσουμε τη πρωινή ινσουλίνη και έχουμε καταναλώσει το πρωινό μας τότε στη περίπτωση αυτή : χορηγούμε τη πρωινή ποσότητα βραχείας ή ταχείας δράσης γευματική ινσουλίνη ( short/Rapid) μειωμένη κατά 1-2 μονάδες ,ενώ η ποσότητα της ενδιάμεσης δράσης ινσουλίνης θα πρέπει να παραμείνει η ίδια .

·         Εάν ήδη έχουν περάσει 1-2 ώρες τότε μπορείτε να χορηγήσετε :1/2 δόση short ή rapid ινσουλίνης  και μειωμένη την intermediate κατά 25 % .

·         Εάν το θυμηθούμε πολύ αργότερα τότε λαβώνουμε μόνο short ή Rapid

·         Στη περίπτωση που λαμβάνετε μείγμα ινσουλίνης δυστυχώς δε μπορείτε να μεταβάλετε την αναλόγια του μείγματος . Στη περίπτωση αυτή είτα χορηγήστε μικρότερη ποσότητα μείγματος ,είτε λάβετε μόνο short ή Rapid

·         Ξεχάσατε για κάποιο λόγο την απογευματινή δόση της ενδιάμεσης δράσης και το θυμηθήκατε πλέον το βράδυ ; Τότε στη περίπτωση αυτή χορηγήστε λίγο περισσότερη από τη μίση απογευματινή ποσότητα. Ενώ παράλληλα θα πρέπει να μειώσετε λίγο τη ποσότητα της γευματικής βραδινής ινσουλίνης . Για πρόληψη και αποτροπή μεσονύκτιας υπογλυκαιμίας κάλο, θα ήταν να προβείτε σε μέτρηση της γλυκόζης του αίματος κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Παράληψη γευματικής ινσουλίνης σε περίπτωση πολλαπλού σχήματος ενέσεων (εντατικοποιημένο).

·         Σε περίπτωση που ολοκληρώσατε το γεύμα σας μπορείτε να λάβετε βραχείας ή ταχείας δράσης ινσουλίνη αλλά μειωμένη κατά 1 -2 μονάδες.

·         Εάν πλέον έχουν παρέρθει 2 ώρες από τη κατανάλωση του γεύματος λάβετε τη μίση ποσότητα γευματικής ινσουλίνης.

·         Εάν η καθυστέρηση είναι μεγαλύτερη από 2 ώρες τότε ,προτιμότερο θα ήταν να ενισχύσουμε την επόμενη δόση γευματικής ινσουλίνης .

Παράληψη βασικής  ινσουλίνης σε περίπτωση πολλαπλού σχήματος ενέσεων (εντατικοποιημένο).

  • Σε περίπτωση που χρησιμοποιούμε ινσουλίνη ενδιάμεσης δράσης πχ: NPH και ξεχάσουμε τη βραδινή δόση της , τότε και εφόσον  βρισκόμαστε πριν της 2 το βράδυ ,μπορούμε να χορηγήσουμε τη βασική ινσουλίνη μειωμένη κατά 25-30 % της βραδινής δόσης ,είτε 1-2 μονάδες μειωμένη, ανά κάθε ώρα που έχει περάσει από τη στιγμή που θα έπρεπε να την είχε χορηγηθεί.
  • Εάν το χρονικό διάστημα από τη στιγμή που συνειδητοποιούμε τη παράλειψη της  δόσης μέχρι τη συνηθισμένη ώρα της πρωινής δόσης δεν υπερβαίνει τις 5 ώρες , μπορούσε να χορηγήσουμε το 1/3 ή ¼ της βραδινής NPH σε ινσουλίνη βραχείας διάρκειας . Σε καμιά περίπτωση μην χορηγήσετε ποσότητα βραχείας δράσης ινσουλίνης που υπερβαίνει το 0,1 U/Kg .H χορήγηση rapid ινσουλίνης δεν ενδείκνυται λόγο της μικρής χρονικής διάρκειας δράσης της.
  • Στη περίπτωση που έχετε παραλείψει την απογευματινή ή τη βραδινή Lantus  και έχουν περάσει λιγότερο από 3-4 ώρες, από τη συνηθισμένη χρονική στιγμή χορήγησης της, μπορείτε να χορηγήσετε τη Lantus.
  • Εάν ξυπνήσετε την επομένη ημέρα έχοντας ξεχάσει τη δόση της Lantus μπορείτε το πρωί να πάρετε τη μίση δόση της απογευματινής ή βραδινής Lantus .

Η παράλειψη της Lantus  μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις το επόμενο πρωινό, να προκαλέσει σοβαρή υπεργλυκαιμία με ταυτόχρονη παρουσία κετονών . Στη περίπτωση αυτή θα πρέπει να λάβετε  0,1 U/Kg ινσουλίνη ταχείας δράσης και μετά τη πάροδο 2 ωρών θα πρέπει να  επαναλάβετε τη μέτρηση του σακχάρου σας και στη περίπτωση που αυτό, εξακολουθεί να παραμένει υψηλό επαναλάβετε ξανά δόση 0,1 U/Kg ινσουλίνη ταχείας δράσης . Εάν και μετά τη δεύτερη δόση ταχείας ινσουλίνης, δεν παρουσιάζετε καμιά βελτίωση, ούτε ως προς τα συμπτώματα, ενώ το σάκχαρο συνεχίζει να είναι υψηλό  θα πρέπει να έρθετε σε επικοινωνία με το γιατρό σας.

 Μουμτζής Αλέξανδρος
Ιατρός ενδοκρινολόγος ειδικός εφαρμογών διαιτητικής

Tεχνικές χορήγησης ινσουλίνης

Written By Alexandros Moumtzis on Τρίτη, 19 Ιουνίου 2012 | 1:12 μ.μ.


Τεχνική χορήγησης ινσουλίνης με βελόνες μήκους 8-13 mm υπό γωνιά 45 μοιρών.

1.       Κάθε φορά που χορηγούμε οποιαδήποτε ένεση έτσι και στη περίπτωση χορήγησης της ινσουλίνης  ο βασικός κανόνας είναι ότι μέσα στη σύριγγα δεν θα πρέπει να περιέχονται φυσαλίδες αέρα, παρά μονό το ενέσιμο διάλυμα ! . Θα πρέπει λοιπόν να εξωθήσουμε πιέζοντας το εμβολο της σύριγγας μια μικρή ποσότητα ινσουλίνης (1/2-1 μονάδα) έτσι ώστε να μην παραμείνει αέρας στη σύριγγα .

2.       Ανασηκώνουμε το δέρμα με τη βοήθεια του αντίχειρα και του δείκτη ,σχηματίζοντας ένα μικρό βουναλάκι.

3.       Τρυπάμε στη συνεχεία το δέρμα με τη βελόνα με γωνιά 45 μοιρών αλλά κάθετα προς το δέρμα ( 90 μοίρες).

4.       Κατά τη διάρκεια χορήγησης της ινσουλίνης συνεχίζουμε να κρατούμε με τα δυο μας δάκτυλα το δέρμα.

5.       Μετράμε αργά μέχρι το 10 και χορηγούμε την ινσουλίνη . Ο αριθμός 10 δεν είναι και τόσο απόλυτος ουσιαστικά απαιτούνται γύρω στα 15 δευτερόλεπτα .

6.       Στη συνέχεια αργά απομακρύνουμε τη βελόνα και αφήνουμε το δέρμα να επιστρέψει στη θέση του, δεν εφαρμόζουμε πλέον πίεση με τα δάκτυλα.

7.       Εάν παρατηρηθεί αιμορραγία απλά πιέζουμε το σημείο

Σε περίπτωση που χορηγούμε ινσουλίνη με βελόνα μήκους 8 -13 mm δεν απαιτείται ανασήκωση του δέρματος στους γλουτούς.

Καθαρισμός με οινόπνευμα του σημείου χορήγησης δεν θεωρείται αναγκαίος. Σε περίπτωση που απολυμάνετε το σημείο περιμένετε να εξατμιστεί το οινόπνευμα πράτα , γιατί η παρουσία του, θα αυξήσει το αίσθημα του πόνου .   



Τεχνική χορήγησης ινσουλίνης με βελόνες μήκους 5-6 mm υπό γωνιά 90 μοιρών.

1.       Κάθε φορά που χορηγούμε οποιαδήποτε ένεση έτσι και στη περίπτωση χορήγησης της ινσουλίνης  ο βασικός κανόνας είναι ότι μέσα στη σύριγγα δεν θα πρέπει να περιέχονται φυσαλίδες αέρα, παρά μονό το ενέσιμο διάλυμα ! . Θα πρέπει λοιπόν να εξωθήσουμε πιέζοντας το εμβολο της σύριγγας μια μικρή ποσότητα ινσουλίνης (1/2-1 μονάδα) έτσι ώστε να μην παραμείνει αέρας στη σύριγγα .

2.       Στη περίπτωση αυτή βυθίζουμε τη βελόνα κάθετα (γωνία 90 μοιρών) χωρίς ανασήκωση του δέρματος ( θεωρούμε ότι ο υποδόριος ιστός έχει πάχος 8 mm).

3.       Μετράμε αργά μέχρι το 10 και χορηγούμε την ινσουλίνη . Ο αριθμός 10 δεν είναι και τόσο απόλυτος ουσιαστικά απαιτούνται γύρω στα 15 δευτερόλεπτα .

4.       Στη συνέχεια αργά απομακρύνουμε τη βελόνα.

5.       Εάν παρατηρηθεί αιμορραγία απλά πιέζουμε το σημείο
Μουμτζής Αλέξανδρος
Ενδοκρινολόγος-Ειδικός εφαρμογών διαιτητικής   

Ενέσεις ινσουλίνης χρήσιμες πληροφορίες



Το αίσθημα του πόνου που παρατηρείται κατά τη διάρκεια χορήγησης της ινσουλίνης ωφελείται στην επαφή της βελόνας, με τα πολύ λεπτά επιφανειακά  νευρά και τις απολήξεις τους, που βρίσκονται κατά από το δέρμα μας .

Παρόλα αυτά το δέρμα μας δεν παρουσιάσει σε όλα τα σημεία του ,την ιδία ευαισθησία απέναντι στο πόνο ,τα σημεία αυτά μπορούν να αποκαλυφτούν εάν πιέζουμε απαλά τη βελόνα στο δέρμα μας και παρατηρώντας την ένταση του πόνου ,που προκαλεί το τσίμπημα  .

Φυσικά δεν θα πρέπει να συνεχίζουμε να χορηγούμε ινσουλίνη στα ιδία σημεία και με μοναδικό κριτήριο το πόνο , θα πρέπει να μας έχουν ενημερώσει για τη χρησιμότητα της εναλλαγής των σημείων (site rotation) .

Η λεπτή άκρη (μύτη) της βελόνας θα πρέπει να κατευθύνεται προς το δέρμα , ο λανθασμένος προσανατολισμός του άκρου αυξάνει την ένταση του  πόνου.

Μια κατηγορία ασθενών υποστηρίζει  ότι η γρήγορη εισαγωγή της βελόνας μπορεί να μειώσει την ένταση του πόνου , ενώ  μια άλλη κατηγορία ασθενών προτίμα μια κάπως αργή και διερευνητική εισαγωγή της , επιλέξτε εσείς το τρόπο που ταιριάζει καλύτερα σε εσάς .

Με τη πάροδο του χρόνου το μήκος της βελόνας μειώθηκε ,ξεκινήσαμε αρχικά με της βελόνες  μήκους 25 mm που απαιτούσαν ανασήκωση του δέρματος (pinch-up) . Με τη κυκλοφορία βελόνων με μήκος 12-13 mm ξεκίνησε και η κατακόρυφη εισαγωγή της βελόνας στο δέρμα χωρίς να απαιτείται ταυτόχρονη ανασήκωση του .

Θα πρέπει να τονίσω ,ότι κατά τη χορήγηση της ινσουλίνης ,αυτή θα πρέπει να εκχυθεί στον υποδόριο ιστό (λίπος) και όχι ενδομυϊκός.

Όμως  σε άτομα με μικρή ποσότητα λίπους  (αδύνατα, μικρά παιδιά) ακόμα και μια βελόνα μήκους 12mm μπορεί να εισχωρήσει κατά λάθος στο μυ.

Έτσι στους ασθενείς, γίνεται η σύσταση ,να ανασηκώνουν το δέρμα και να εισχωρούν τη βελόνα με γωνιά 45 μοιρών.

Φυσικά πλέον κυκλοφορούν βελόνες πολύ μικρού μήκους 5-6 mm, που δεν απαιτούν ανασήκωση του δέρματος, αλλά και σε αυτή τη περίπτωση, η βελόνα μπορεί να φτάσει στο μυϊκό ιστό μικρών παιδιών που δεν έχουν μεγάλο εύρος  υποδόριου ιστού .

Υπάρχει μια τεχνική που μπορεί να μας πληροφορήσει για τη θέση που βρίσκεται η βελόνα .

 Καλό θα ήταν πριν ακόμη ξεκινήσουμε την έκχυση και εφόσον έχουμε εισαγάγει τη βελόνα να παρατηρήσουμε, το  πως αυτή κινείται, εάν η βελόνα έχει εισέρθει  σε μυ ,τότε η κινητικότητα της περιορίζεται σημαντικά και μοιάζει σαν καρφώνεται ή να έχει κολλήσει , στη περίπτωση αυτή καλό θα ήταν να βγάλουμε λίγο προς τα έξω τη βελόνα να ελέγξουμε ξανά τη κινητικότητα της και να ξεκινήσουμε τη χορήγηση εφόσον έχουμε πιπιστεί ότι βρισκόμαστε στο σωστό σημείο.  

Σε περίπτωση που κατά λάθος χορηγήσουμε ινσουλίνη στο μυ θα πρέπει να ξέρουμε ότι κάτι τέτοιο θα έχει σαν αποτέλεσμα να αυξηθεί κατά πολύ η απορρόφηση της ινσουλίνης ,αλλά ταυτόχρονα να περιοριστεί η χρονική δράση της( ως και 50 %  αύξηση απορρόφησης σε intermediate και  short acting insulin).

Η αύξηση της απορρόφησης της ινσουλίνης οφείλεται στο γεγονός ότι οι μύες παρουσιάζουν αυξημένο ποσοστό αιμάτωσης και η ινσουλίνη θα πρέπει να εισέρθει στη κυκλοφορία του αίματος για να δράσει. Μεγάλη ποσότητα λίπους μπορεί να δράση, επιβραδυντικά όσο αναφορά, την απορρόφηση της ινσουλίνης.

 Το ίδιο συμβαίνει και σε περιοχές όπου παρουσιάζεται λιπο υπερτροφία , με αποτέλεσμα να μειώνετε σημαντικά η απορρόφηση της και να καθυστερήσει η εμφάνιση της δράσης της ,που πλέον είναι πιο παρατεταμένη.

Η απορρόφηση της ινσουλίνης είναι διαφορετική ανάμεσα στα σημεία του σώματος ,αλλά είναι δυνατόν να παρουσιαστεί, διαφορά ακόμα και στην ίδια τοπογραφική περιοχή.

 Η περιοχή της κοιλιάς και υπεράνω του ομφαλού, παρουσιάζει μεγαλύτερη ταχύτητα απορρόφησης σε σχέση με την υποκείμενη του ομφαλού περιοχή. Η περιοχή της κοιλιάς παρουσιάζει, σχετικά την ίδια ταχύτητα, απορρόφησης τόσο υποδόριος όσο και ενδομυϊκός.

Όσο αναφορά τα διαφορετικά είδη της ινσουλίνης, προτείνεται η χορήγηση rapid και short acting ινσουλινών στη κοιλιά , ενώ όσο αναφορά τη χορήγηση  ινσουλινών, με μεγαλύτερη και πιο αργή ικανότητα δράσης ,όπως ,η ενδιάμεσης και μακράς δράσης (intermediate και long acting) και ιδιαίτερα στη περίπτωση δόσεων, πριν τη κατάκλιση, καλό θα ήταν να δίνονται στο μηρό, είτε στους γλουτούς. Η  χορήγηση βραχείας δράσης  (short acting  )στο μηρό και ιδιαίτερα κατά  τη χρονική περίοδο απόγευμα –βραδύ  έχει συσχετιστεί σε ορισμένες περιπτώσεις ως αίτιο νυχτερινής υπογλυκαιμίας .

Σε γενικές γραμμές ινσουλίνες υπέρ ταχείας δράσης (Νovorapid - Humalog) παρουσιάζουν ελαφριά αυξημένη ταχύτητα απορρόφησης στη κοιλιά από ότι όταν χορηγούνται στο μηρό .

 Η Humalog  τόσο σε υποδόρια αλλά όσο  και σε ενδομυϊκή χορήγηση δεν παρουσίασε σημαντική διάφορα στην απορρόφηση της,  σύμφωνα με μια Γερμανική έρευνα.

Ενώ σύμφωνα με μια άλλη έρευνα η Lantus παρουσίασε σχεδόν την ίδια απορρόφηση ανεξαρτήτως  του σημείου χορήγησης της ( κοιλιά –μηρός –χέρι ).

Συμβουλές σχετικά με τα σημεία χορήγησης της ινσουλίνης .

  • Αποφύγετε να χορηγείται την ινσουλίνη πολύ κοντά στην περιοχή του ομφαλού ,μιας που γύρω από αυτόν, το δέρμα είναι αρκετά σκληρό και με δυσκολία ανασηκώνεται .
  • Μην χορηγείται ινσουλίνη σε σημεία, όπου υπάρχουν ουλές , στα σημεία αυτά το δέρμα είναι σκληρό.
  • Μπορείτε να χρησιμοποιείται την ίδια ανατομική περιοχή αλλά μην ξεχνάτε την εναλλαγή των σημείων χορήγησης . Διατηρήστε μεταξύ των σημείων απόσταση τουλάχιστον 2,5 εκατοστών. Χρησιμοποιήστε την ίδια περιοχή για το χρονικό διάστημα μιας εβδομάδας.
  • Αλλάζοντας περιοχή χορήγησης προετοιμαστείτε για πιθανή αλλαγή στη ταχύτητα απορρόφησης της ινσουλίνης .
  • Σε περίπτωση που παρουσιαστεί αιμορραγία στο σημείο χορήγησης , μην τρίβεται το σημείο , απλά πιέστε το με μια γάζα ώστε να αποτρέψετε τη δημιουργία μώλωπα.
  • Σε περίπτωση που παρουσιαστεί σταγονίτσα ινσουλίνης που έχει διαφύγει στο δέρμα , αυτό σημαίνει ότι κάνατε πολύ γρήγορα τη χορήγηση της και καλό θα είναι την επομένη φορά να διατηρήσετε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα , τη βελόνα μέσα στο σημείο χορήγησης ( μετρήστε τουλάχιστον μέχρι το δέκα , πριν τη τραβήξετε).
  • Η χορήγηση ινσουλίνης στην εξωτερική πλευρά του βραχίονα είναι μια αρκετά δύσκολη διαδικασία  και για αυτό το σημείο , αυτό δεν συνίσταται σε όλες τις χώρες του κόσμοι, ιδιαίτερα στην περίπτωση που κάνετε μόνοι σας την ένεση ,είναι αρκετά δύσκολο να αναδιπλώσετε το δέρμα και να χορηγήσετε την ινσουλίνη . Ένας τρόπος που μπορεί να διευκολύνει τη διεργασία είναι να στηρίξετε το χέρι σας σε ένα τοίχο,  ή σε μια πόρτα ,ώστε να διπλώσει το δέρμα.
Μουμτζής Αλέξανδρος
Ιατρός ενδοκρινολόγος ειδικός εφαρμογών διαιτητικής.

Δημοφιλή Άρθρα

Η ιστοσελίδα δεν είναι υπεύθυνη για το περιεχόμενο των εξωτερικών συνδέσεων ,είτε των διαφημισεων που περιέχει.
 
Support : Creating Website | Johny Template | Mas Template
Copyright © 2013. diabetesgr - All Rights Reserved
Template Created by Creating Website Published by Mas Template
Proudly powered by Blogger